مطالعه های فیزیوگرافی و تعیین استعداد اراضی، پایه و اساس کلیه طرح های آبخیزداری، مرتعداری، جنگلداری، کشاورزی و غیره به شمار می رود. منطقه مورد نظر به دلیل تنوع کاربری اراضی و آثار تخریب و فرسایش خاک، نیاز مبرم به انجام این گونه مطالعه ها جهت استفاده صحیح و مناسب دارد. در این طرح به کمک عکس های هوایی و نقشه های توپوگرافی با مقیاس 50000/1 و پس از ورود نقشه ها به محیط نرم افزار GIS، واحدهای فیزیوگرافی و واحدهای همگن تفکیک شده و با تجزیه و تحلیل اطلاعات بدست آمده نقشه های هیبسومتری، جهت، شیب و در نهایت نقشه استعدادیابی اولیه اراضی بر اساس ویژگی های فیزیوگرافی تهیه گردید. نتایج مطالعه های صحرایی نشان داد که در منطقه مورد مطالعه کاربری های متعددی وجود دارد که بسیاری از آن ها با استعدادیابی انجام شده بر اساس مطالعه های فیزیوگرافی، به خصوص عامل شیب همخوانی ندارد و عدم تطابق کاربری موجود با طبقات مناسب شیب، از مهم ترین دلایل تخریب منابع طبیعی و فرسایش خاک در منطقه می باشد. به طور کلی ارتفاع اراضی منطقه بالاتر از 1700 متر می باشد و اختلاف ارتفاع بین مناطقی دشتی و شیب دار که دارای خاک مناسب بوده و قابلیت رویش گیاه را داشته باشند، زیاد نیست و آب و هوای به طور نسبی همگنی بر منطقه حاکم است. با توجه به دامنه کم تغییرها ارتفاع در منطقه، عامل ارتفاع تاثیر چندانی روی تفاوت در قابلیت استفاده از اراضی ندارد. عدم تفاوت زیاد در عمق خاک شیب های شمالی، شرقی، غربی و جنوبی و همچنین حاکمیت آب و هوای یکسان بر اراضی با جهت های مختلف، باعث شده است که عامل جهت نیز تاثیر چندانی در قابلیت استفاده از اراضی منطقه نداشته باشد. با توجه به شدت تخریب منابع طبیعی و فرسایش خاک در منطقه، باید به عامل درصد شیب به عنوان یک فاکتور بسیار مهم در تعیین استعداد اراضی توجه کرد. با توجه به نقشه بدست آمده از طبقات شیب، تا حد ممکن می بایست اراضی با شیب 12%-0 به زراعت آبی و دیم، اراضی با شیب 40%-12 به مرتعداری و باغداری روی خطوط تراز و اراضی با شیب بیش از 40% به درختچه و درخت کاری، روی خطوط تراز و منطقه حفاظتی اختصاص یابد.

زمین نماها یکی از عوارض طبیعی سطح زمین هستند و به عنوان یک ویژگی خاص مورفولوژیکی در سطح زمین محسوب می شود که از مقیاس های بزرگ (مثل دشت ها و کوه ها) تا مقیاس های کوچک تر (مثل تپه های کوچک) را شامل می شود. یکی از کاربردهای زمین آمار تعیین مرز واحدهای فیزیوگرافی بوده که در این پژوهش با استفاده از تخمین گر کریجینگ معمولی منطقه ی هرمزآباد رفسنجان مورد مطالعه قرارگرفته است. به همین منظور، موقعیت 77 نقطه ی مشاهداتی در قالب یک الگوی نمونه برداری شبکه ای منظم با فاصله ی 500 متر مشخص و از عمق های صفر تا 40، 40 تا 80 و 80 تا 120 سانتی متری خاک، نمونه برداری انجام شد. نتایج پژوهش حاضر نشان داد که مشابه با دیگر مطالعات و بر اساس شاخص درصد کارایی مدل، کریجینگ معمولی به عنوان تخمین گری مناسب در پهنه بندی ویژگی ها در منطقه ی مورد مطالعه بوده است. بر اساس نتایج حاصل از مطالعه زمین آماری، فاصله ی نمونه برداری 1800 متر به عنوان معیاری برای مطالعات آینده در این منطقه بدست آمد. همچنین مقایسه ی نقشه های کریجینگ و توپوگرافی منطقه، حاکی از آن بود که تخمین گر کریجینگ، وجود واحدهای فیزیوگرافی در زمین نمای منطقه ی مطالعاتی را بهتر نشان می دهد. به عبارت دیگر، به واسطه ی وجود روند بلند دامنه در فواصل بیش تر از حدود 1800 متری در تغییر نمای خصوصیات خاکی بررسی شده کریجینگ مرز موجود میان واحدهای فیزیوگرافی را با دقت بالاتری نسبت به نقشه های توپوگرافی جدا می نماید. از این رو، پیشنهاد می شود در مطالعات خاکشناسی تفصیلی دقیق و تفصیلی که به نقشه ها و اطلاعات دقیق تری نیاز می باشد از زمین آمار استفاده شود.

توسعه و حفظ توازن اکولوژیک زمانی محقق خواهد شد که از سرزمین به تناسب قابلیت ها و توانمندی های آن استفاده گردد. بر این اساس، شناسایی توانمندی های سرزمین پیش از بارگذاری فعالیت های گوناگون بسیار حائز اهمیت است. در غیر این صورت، بسیاری از سرمایه گذاری های انجام شده به هدر خواهد رفت. در نتیجه، ارزیابی توان اراضی جهت کشت محصولات مختلف اولین اولویت راهبردی جهت افزایش تولید و بهینه سازی مصرف منابع می باشد. به منظور بررسی نقش عوامل فیزیوگرافی در توان اکولوژیکی اراضی استان گلستان جهت کشت نخود فرنگی، از سامانه اطلاعات جغرافیایی GIS و روش خطی وزنی WLC استفاده شد. نیازهای زراعی و متغیرهای زمین شناسی که شامل بافت خاک، ارتفاع از سطح دریا، شیب و جهت شیب می باشند از منابع علمی موجود تعیین، درجه بندی و نقشه های مورد نیاز تهیه گردید. برای استانداردسازی داده ها از منطق فازی و برای وزن دهی معیارها از روش تحلیل سلسله مراتبی AHPاستفاده شد. در نهایت، با استفاده از روش ترکیب خطی وزنی WLC در محیط نرم افزار TerrSet نقشه پتانسیل کشت نخود فرنگی تهیه گردید. نتایج وزن دهی معیارها با روش AHP نشان داد که شیب با 2790/0 بیشترین و ارتفاع با 1038/0 کمترین ضرایب را داشتند. همچنین نتایج نشان می دهد که بخش اعظمی از اراضی کشاوزی واقع در مرکز استان (51/70 درصد) دارای شرایط مساعد و 2/13 درصد از مساحت کل اراضی جهت کشت نخود فرنگی مستعد نمی باشد که شامل اراضی واقع در مناطق کوهستانی و مرتفع استان می گردد.

زمینه و هدف امروزه بسیاری از تحلیل های مطالعات هیدرولوژیکی به کمک نرم افزارهای تحت ArcGIS به عنوان یک ابزار با ارزش برای تحلیل های مهندسی، قابل اجرا می باشد. تعیین هندسه حوضه آبخیز و استخراج شبکه جریان و پارامترهای فیزیوگرافی برای تجزیه و تحلیل های مورفومتری، از مهم ترین گام های محاسباتی در نرم افزارهای هیدرولوژیکی می باشد. روش بررسی با استفاده از مدل رقومی ارتفاعی با پیکسل سایز 10 متری در دو حوضه سرباز (حوضه نسبتا بزرگ) و گچان (حوضه کوچک) پارامترهای فیزیوگرافی حوضه شامل محیط، مساحت، نسبت انشعاب و تراکم زهکشی با استفاده از نرم افزارهای WMS, HEC-GEO HMS, ARC SWAT وARC HYDRO استخراج و با مرز واقعی حوضه (روش دستی) مقایسه گردید. یافته ها نتایج نشان داد که پارامترهای خروجی حاصل از نرم افزارها از لحاظ عددی به هم نزدیک بود و بسته به دید کارشناسی و سهولت کار می توان از هرکدام از نرم افزارها جهت استخراج پارامترهای فیزیکی حوزه استفاده نمود. نتایج تحلیل های آماری نیز همه نرم افزارها را در یک گروه قرارداد به این معنی که از لحاظ آماری اختلاف معنی دار بین عملکرد نرم افزارها وجود ندارد. علاوه بر این، در حوضه نسبتا بزرگ تر دامنه تغییرات پارامترها نسبت به روش دستی بیش تر است. در نتیجه در حوضه های بزرگ پارامترهای فیزیکی حوضه باید با دقت بیش تری برآورد و محاسبه گردد. همچنین در هر دو حوضه، هر سه نرم افزار, ARC HYDRO HEC-GEO HMS وARC SWAT عملکرد بهتری از نرم افزار WMS داشتند و نتایج آن ها به واقعیت نزدیک تر بود. بحث و نتیجه گیری هر چند در بیش تر موارد خروجی نرم افزارهای ARC HYDRO و HEC-GEO HMS در هر دو حوضه مورد مطالعه به هم نزدیک تر بود. از طرفی به دلیل پیش پردازش های مورد نیاز جهت آماده سازی DEM برای استفاده در نرم افزار WMS و دشواری و زمان بر بودن کار با این نرم افزار نسبت به سه نرم افزار دیگر، در مطالعات هیدرولوژی این نرم افزار کم تر مورد استفاده قرار می گیرد، ولی در مطالعات هیدرولوژیکی مانند کنترل سیلاب و فرسایش و رسوب نتایج حاصل از نرم افزار WMS به دلیل در نظر گرفتن رتبه بالاتر آبراهه ها می تواند مناسب تر باشد.

گونه انجیلی جزء گونه های اندمیک جنگلهای هیرکانی محسوب شده و به طور طبیعی در جنگلهای شمال ایران می روید. زادآوری این گونه با روش جنسی به ندرت در سطح جنگل دیده می شود و به طور معمول به صورت غیرجنسی و به کمک پاجوش مشاهده می گردد. با هدف بررسی تاثیر ارتفاع از سطح دریا بر زادآوری غیرجنسی از طریق پاجوش، تعیین بهترین طبقه ارتفاعی از سطح دریا از لحاظ زادآوری غیرجنسی و همچنین تعیین وضعیت پاجوش های تولید شده به تفکیک قطر برابرسینه کمتر از 5 سانتی متر و بیشتر از 5 سانتی متر در طبقات مختلف ارتفاعی از سطح دریا، بخش های پاتم و نم خانه جنگل آموزشی- پژوهشی دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران (جنگل خیرود) برای این مطالعه انتخاب شد. جنگل مورد مطالعه به سه طبقه ارتفاعی کمتر از 400، 400 تا 800 و 800 تا 1200 متر بالاتر از سطح دریا تقسیم بندی و آماربرداری در هر بخش به روش تصادفی در مکان استقرار این گونه انجام و تعداد 90 قطعه نمونه 10 آری برداشت شد. پاجوش ها به دو طبقه با قطر کمتر از 5 سانتی متر و بیشتر از 5 سانتی متر تفکیک و تعداد آنها برداشت گردید. برای مقایسه میانگین تعداد پاجوش در طبقات ارتفاع از سطح دریا از آزمون دانکن و تجزیه واریانس یک عامله و فاکتوریل با دو متغیر (سطح اطمینان 95 درصد) استفاده شد. نتایج آزمون فاکتوریل برای مشخصه ارتفاع از سطح دریا معنی دار و برای شیب و اثر متقابل شیب و ارتفاع معنی دار نبود. درختان انجیلی واقع در طبقه ارتفاعی کمتر از 400 متر از سطح دریا دارای بیشترین متوسط تعداد پاجوش با 10.3 پاجوش بودند. متوسط تعداد پاجوش تولید شده در طبقات ارتفاعی 400 تا 800 و 800 تا 1200 متر به ترتیب 8.3 و 6 پاجوش به ازای هر پایه بود. متوسط تعداد پاجوش با قطر کمتر از 5 سانتی متر در طبقات ارتفاعی یادشده به ترتیب 7.9، 5 و 2.5 پاجوش به ازای هر پایه انجیلی و متوسط تعداد پاجوش با قطر بیش از 5 سانتی متر در طبقات ارتفاعی یادشده به ترتیب 2.5، 3.2 و 3.5 پاجوش به ازای هر پایه انجیلی بود. متوسط تعداد پاجوش های با قطر کمتر از 5 سانتی متر و تعداد کل پاجوش های تولیدی با افزایش ارتفاع رابطه عکس داشتند. نتایج آزمون تجزیه واریانس نشان دهنده معنی دار بودن اختلاف تعداد کل پاجوش ها و متوسط تعداد پاجوش ها در طبقات قطری کمتر و بیشتر از 5 سانتی متر برای طبقه های مختلف ارتفاع از سطح دریا بود. نتایج کلی این تحقیق نشان داد که ارتفاع از سطح دریا یکی از عوامل موثر بر میزان زادآوری غیرجنسی گونه انجیلی است. بنابراین پیشنهاد می گردد که عملیات پرورشی بیشتر در طبقه ارتفاعی پایین تر از 400 متر از سطح دریا متمرکز شود.